maandag 5 januari 2015

Bezoekcijfers 2014


Er waren dit jaar 270 bezoekers van de studiezaal tegen 299 vorig jaar. Zij brachten 580 maal een bezoek aan het streekarchief, tegen 589 vorig jaar. Van hen waren er 76 genealogen die 108 keer kwamen. Er is sprake van een lichte teruggang van deze cijfers. De dienstverlening kostte afgelopen jaar desondanks opnieuw veel tijd (meer dan de helft van de totale uren) van de archivaris, mede omdat de verstrekte inlichtingen onveranderd veel aandacht vergden. Het aantal hiervan bedroeg 143, tegen vorig jaar 103, dus dat was aanzienlijk meer. Slechts 30 inlichtingen betrof genealogisch onderzoek.


De bezoekersaantallen aan de website van het Streekarchief liepen vanaf september op van ongeveer 950 per maand tot bijna 1100 per maand.



Het aantal bezoeken van de laatste jaren:



1999
794
2000
790
2001
869
2002
876
2003
1000
2004
855
2005
602
2006
432
2007
413
2008
422
2009
554
2010
482
2011
703
2012
706
2013
598
2014
580


dinsdag 30 december 2014

Eiermarkt Veessen

In de nieuw aangewonnen fotoverzameling van Derk Docter zitten ook foto's van de echte eiermarkt te Veessen van voor de oorlog.

Hendrik IJzerman (1877-1974) in de jaren 1930. 


De(i)rk Veldkamp en zijn vrouw Janna (Kiesebrink?)


G. Maten


Gerritje Vinke die aan de Enkweg 21 woonde


De schragen, opgeborgen in het brandspuitenhuisje op de achtergrond, werden elke maandag klaargezet door Bernard Bronsink (onder het kruisje) H. Poortenaar en B. Velthuis (staan ws. achter de andere kruisjes)

maandag 29 december 2014

Aanwinst fotoverzameling

Aan het eind van het jaar heeft het streekarchief nog een mooie aanwinst gekregen, namelijk de fotoverzameling van Derk Docter uit Veessen. Er zitten mooie en bijzondere foto's bij. Veel topografie, maar ook veel mensen en historie. Een voorbeeld is het winterse plaatje van 19 januari 1941 toen men kennelijk op de bevroren IJssel kon lopen. Links staat de molen van Veessen en rechts de steenfabriek van Fortmond.


Het was een strenge winter die op 30 januari een Heerdenaar duur kwam te staan.  (delpher.nl) Het bleek om de koopman Steven Bekamp te gaan, zoon van Gerrit Bekamp en Johanna Martens. (wiewaswie.nl) 
In Eelde was die dag het minimum -12 graden en het waaide matig. (knmi.nl)



donderdag 20 november 2014

De "Verkentoren" in Hattem is niet de Verkentoren

Gemeentearchivaris Hoefer schreef in 1904 dat de Verkentoren op de zuidoosthoek van de vesting lag. Hij moet dat hebben opgetekend uit de volksmond. Dat was bijna juist, maar de echte, reeds lang verdwenen, Verkentoren lag een deurtje verder naar het noorden en is begin zeventiende eeuw al verdwenen onder Kerkhofstraat 8. Michiel van der Leeuw toonde dat al in 1991 aan. De Varkenstoren was een reeds vòòr de zeventiende eeuw gesloopte muurtoren in een stuk muur dat in onbruik was geraakt omdat er buiten een nieuwe muur was gebouwd. De oude muur en toren en bijbehorende strook grond zijn door de stad uitgegeven voor woningbouw. Kerkhofstraat 10 en verder zijn toen gebouwd met de oude stadsmuur als achtergevel, nummer 8 is gebouwd op het fundament van de Varkenstoren en steekt daarom toen en nog steeds ten opzichte van de buren naar achteren uit, evenals de toren voordien.

De verdwenen toren op de zuidoosthoek van de stad waarvan het fundament nu zichtbaar is, was de Lenartstoren. Een andere toren waarvan we de plek kennen was de Bourgonjetoren in het midden van de Schipperswal


De Lenartstoren linksboven en het huis op de plek van de Varkenstoren onder met kleurtje


(Zie Heemkunde Hattem afl 47, blz. 66 en afl. 77 blz. 175)

De Verkentoren in Hattem is Varkenstoren

Sommige Hattemers denken dat de naam Verkentoren van het werkwoord verkennen komt. Dat is niet juist. De naam komt van varkens. Het bewijs vinden we in de rekeningen van de Hoenwaard (= een grote gemeenschappelijke weide) van 1576 en 1582. Daar vinden we verkenstoren in drie posten alle keren geschreven met -s. Dat moet wel van varkens komen en kan niet van verkennen afkomstig zijn.


1576 Item noch doer bevel van den
raet unde gemensluijden een doerre
laeten maeken voier den Verkenstoernne

De stad was blijkbaar eigenaar en het stadsbestuur gaf de weidemeester van Hoenwaard opdracht om een deur te laten maken. Kennelijk was de Hoenwaard pachter/gebruiker van de Verkenstoren.


1576 Item noch een solet laetn maeken
voier de Verkenstoernne miet een 
neijen schloetel, dae voier betaelt 6
stuivers



1582 Item ein bolt an den Verckens-
torne laten maeken gecost
3 stuivers

Verkennen is overigens een jonger woord en werd eerst gebruikt als men echt op pad ging om ergens in den vreemde de omgeving te bespieden en niet als men stil in een vesting zat.

vrijdag 31 oktober 2014

Jaagpad tussen Heerde en Apeldoorn is nu fietspad

 
Vanaf de Clementbrug bij Heerde naar het zuiden ligt er nu een mooi vrijliggend fietspad tussen het Kanaal en de Grift. In 1829 is het Kanaal van de IJssel bij Hattem tot Apeldoorn geopend. De bedoeling was destijds om de Grift, een gegraven wetering uit de middeleeuwen, te vergraven tot kanaal, maar dat stuitte op problemen. Het waterpeil in het kanaal zou over een groot gedeelte hoger komen te liggen dan dat het in de Grift was. Hierdoor zouden tientallen watergedreven molens, waarvan de beken in de Grift uitkwamen, met de onderkant van hun bovenslag-raderen in het water komen en daardoor afgeremd worden.

Bij een bovenslagrad valt het beekwater bovenop het rad. De onderkant moet vrij van het water hangen om niet te worden tegengehouden

Daarom is de Grift met zijn eigen waterpeil gehandhaafd en is het kanaal er naast gelegd. In de tijd van de zeilvaart werden schepen in het kanaal vaak vanaf de kant met een lang touw gesleept. "Scheepsjagen" heet dat. En dat gebeurde lang niet altijd met een paard.

scheepsjagen
 
Om tegenliggers te kunnen passeren was er aan beide zeiden een jaagpad. Aan de oostelijke kant ligt er van oudsher een gewone weg en het westelijke pad tussen kanaal en Grift was de laatste tijd her en der overgroeid geraakt, maar is nu veranderd in een schitterend fietspad. Nog steeds zie je het hoogteverschil in het waterpeil van de twee wateren. Je kijkt dus zo terug in bijna tweehonderd jaar historie. Ook zie je de Grift stromen en het kanaal niet. Het is een voorrecht om elke dag drie kilometer van dit pad naar het werk te mogen rijden.

links het kanaal, rechts de Grift